Những điều bạn cần biết trước khi đi Ladakh

Hẳn là bạn đã biết về hội chứng “sốc độ cao” (AMS) ở Ladakh.

Nhưng có thể bạn chưa biết AMS chỉ là một trở ngại nhỏ ở vùng đất này.

Hẳn bạn đã bị thu hút bởi vẻ đẹp hùng vĩ của thiên nhiên Ladakh.

Nhưng có thể bạn không nghĩ mọi cái đẹp đều có cái “giá” của nó.

Dưới đây là một số bí kíp để giúp bạn chỉ phải trả một cái “giá” hợp lý nhất cho chuyến đi Ladakh sắp tới.

1, Visa

Nên làm luôn visa 5 năm.

Ấn Độ là một đất nước tương đối rộng với nhiều thành phố du lịch. Trong khi đó, chỉ riêng việc đi Ladakh đã mất 5-7 ngày, có thể chiếm trọn kỳ nghỉ của bạn. Vì vậy, thường thì bạn sẽ có nhu cầu đi lại Ấn Độ lần thứ 2 để ghé thăm thêm các danh thắng khác như Arga (đền Taj Mahal), Jaipur (pink city), Jodpur (blue city), Mumbai,…

Bên cạnh đó, một khi chọn Ladakh thì phần nào đó, giống tụi mình, bạn thích núi rừng hoang sơ và trong lành. Delhi, thủ đô của Ấn Độ, cũng là một điểm trung chuyển (transit) khá phổ biến để đi nhiều nước. Phổ biến nhất là Nam Á (Nepal, Pakistan) và Trung Á (Kazakhstan, Kyrgyzstan, Uzbekistan,…) với đồi núi, sông hồ đẹp đến nín thở. Nếu hành lý của bạn không được chuyển thẳng cho chuyến sau (tức phải self-transfer) thì dù chỉ transit, bạn cũng cần có visa (bởi lẽ, để lấy được hành lý tại băng chuyền thì bạn phải đi qua khu vực xuất nhập cảnh trước).

Chính vì những lí do trên, bạn nên cân nhắc làm e-visa Ấn Độ với thời hạn 5 năm.

Việc này cũng giúp bạn tiết kiệm chi phí hơn nếu làm visa lẻ từng lần. Lệ phí làm e-visa hiện tại như sau:

• 30 ngày: 25 USD (riêng tháng 4-6 là 10 USD)
• 1 năm: 40 USD
• 5 năm: 80 USD

Bạn có thể làm e-visa một cách nhanh chóng và đơn giản tại đây. E-visa thường được cấp trong vòng 24h kể từ thời điểm bạn đóng xong lệ phí.

2, Say núi cấp tính

Đừng xem thường say núi cấp tính (say độ cao) ở Ladakh.

Bạn có thể đã leo những ngọn núi xấp xỉ hoặc cao hơn 3000m ở Việt Nam như Fansipan, Ky Quan San,… Thậm chí bạn đã từng đi Tây Tạng hoặc Shangri-La với độ cao tương tự Ladakh và không bị làm sao. Nhưng đến Ladakh, bạn vẫn hoàn toàn có thể bị say núi cấp tính (AMS), một loại bệnh độ cao thể nhẹ.

Theo thống kê, 40% những người lên đến 3000m bị một số dạng bệnh do độ cao, phổ biến nhất là say núi cấp tính. Nguy cơ bị say núi cấp tính tăng lên khi bạn đi lên cao quá nhanh.

Từ Việt Nam sang, đa số mọi người sẽ lựa chọn bay thẳng đến Ladakh để tiết kiệm thời gian. Do có sự thay đổi độ cao đột ngột từ 0 lên tới 3.524m như vậy, say núi cấp tính chính là “món quà” đầu tiên mà Ladakh dành tặng nhiều người. 

Say núi cấp tính có triệu chứng thường gặp là đau đầu cùng với ít nhất một trong những biểu hiện sau: mệt mỏi, các vấn đề tiêu hóa (chán ăn, buồn nôn, nôn) hoặc chóng mặt dai dẳng. Các triệu chứng thường phát triển từ 6 đến 10 giờ sau khi đạt độ cao và trong hầu hết các trường hợp, giảm dần sau 24 đến 48 giờ. 

Để sẵn sàng đối mặt với AMS, lời khuyên dành cho bạn là:

• Chuẩn bị thuốc Acetazolamide (có bán tại các nhà thuốc). Acetazolamide được FDA (Hoa Kỳ) chấp thuận để dùng điều trị bệnh độ cao với liều lượng là 250-500mg/ngày chia làm 2 lần (theo NIH). Bạn có thể tìm hiểu thêm về loại thuốc này tại đây.
• Không nên chạy nhảy hoặc vận động mạnh trong ngày đầu tiên đến Leh. Nếu bắt đầu xuất hiện triệu chứng thì cần nghỉ ngơi một chỗ hoàn toàn, hạn chế đi lại. Ngày thứ 2, kể cả khi triệu chứng đã giảm, bạn cũng chỉ nên đi các điểm xung quanh Leh mà chưa nên lên các điểm cao hơn.
• Theo dõi sức khoẻ chặt chẽ để phát hiện các nguy cơ bị các bệnh độ cao nặng hơn như phù phổi (HAPE) hoặc phù não (HACE). Nên có đồng hồ thông minh để theo dõi nhịp tim và nồng độ oxy trong máu.
• Trường hợp triệu chứng trở nặng thì nên báo ngay với hướng dẫn viên, lễ tân khách sạn,… để được hỗ trợ đưa tới bệnh viện.
• Nếu bạn đi kết hợp Kashmir và Ladakh thì nên đi Kashmir trước (bay tới Srinagar – thành phố lớn nhất của Kashmir – ở độ cao ~1.600m). Sau đó, di chuyển bằng đường bộ tới Leh. Như vậy, bạn sẽ tăng độ cao từ từ, giúp cơ thể dần thích nghi.

3, Thời tiết và trang phục

Nhiệt độ thấp nhưng không quá lạnh.

Thời gian phù hợp nhất để tới Ladakh là mùa hè, từ tháng 5 đến tháng 10. Những tháng này không có tuyết (trừ các đèo cao trên 5.000m) nên bạn có thể tới mọi địa điểm mà không sợ bị tuyết cản đường. Và hơn thế, đây là thời gian có nhiệt độ dễ chịu hơn.

Có 2 khung thời gian mà người Việt Nam thường lựa chọn là: dịp lễ 30/4 và mùa thu (tháng 9-10). Nhiệt độ phổ biến trong 2 thời gian này là 0-10 độ C. Dù vậy, so với cùng mức nhiệt này tại Việt Nam thì Ladakh không lạnh bằng. Có 2 nguyên nhân chính như sau: (1) độ ẩm thấp (ở mức 50-60%), có thể nói là khá khô; (2) nắng nhiều nên ban ngày thậm chí còn hơi nóng (lượng mưa cả năm chỉ khoảng 80mm).

Do đó, đến Ladakh, bạn không không cần phải mang theo quá nhiều đồ rét. Quần giữ nhiệt, miếng dán giữ nhiệt, găng tay là những đồ không cần thiết (trừ khi bạn đi xe máy hoặc đi vào mùa đông). Áo khoác dày, áo phao chỉ nên mang 1 chiếc (hoặc cùng lắm là 2) để đỡ chật hành lý. Thay vào đó, bạn nên chuẩn bị đồ để mặc theo nhiều lớp, thuận tiện cởi ra/mặc vào khi cần. 

Để tiện cho bạn hình dung, một combo cho nam giới phù hợp từ trong ra ngoài là: (1) áo giữ nhiệt, áo sơ mi vải dạ/vải nhung, áo khoác; (2) áo thun, áo len/áo cao cổ, áo khoác.

Bên cạnh đó, do thời thiết lạnh và khô, bạn cũng cần chuẩn bị thuốc cảm/viêm mũi/viêm họng để đề phòng. Và cũng không hề thừa là kem chống nắng, kem chống nẻ để bảo vệ da trước khí hậu khắc nghiệt ở đây.

4, Ẩm thực

Đồ ăn lặp lại và nhàm chán.

Bữa sáng: chủ yếu là tại khách sạn với các món ăn chính là bánh mì (ăn kèm bơ, mứt) + trứng chiên + sữa/trà sữa

Bữa trưa: ăn tại các nhà hàng trên đường đi, các món phổ biến là: cơm chiên (chỉ có rau hoặc trứng), thukpa – mì nước hoặc khô (vẫn chỉ rau hoặc trứng), momo (gần giống màn thầu) với nhân là rau.

Bữa tối: thường là tại khách sạn với các món lặp lại là gà (luộc hoặc nấu xáo) + bắp cải/khoai tây luộc + cơm trắng/mì xào.

Những bữa ăn đều đều như trên sẽ khiến bạn nhanh chán, không ăn được nhiều và nhớ đồ ăn Việt Nam tha thiết. Đồng thời, bạn cũng dễ gặp phải các vấn đề về tiêu hoá như khó tiêu, đầy bụng – ợ hơi, trào ngược dạ dày

Một số gợi ý cho bạn để “cải thiện” bữa ăn như sau:

• Ăn sáng: Nên mang theo mì gói, phở gói,… từ Việt Nam để đổi vị
• Ăn trưa: Bữa đầu, cả nhóm có thể gọi chung nhiều món để thử xem món nào hợp vị nhất. Lassi – một loại sữa chua uống ở đây – khá ngon, uống sau ăn để hỗ trợ tiêu hoá. Không nên dùng đồ uống có ga (coca, pepsi,…) dễ khiến bị đầy hơi, buồn nôn. Ngoài ra, một suất ăn ở Ladakh khá nhiều nên chỉ cần gọi 2 người 1 suất.
• Ăn tối: Nên mang theo đồ hộp (chà bông, mắm tép,…) để ăn kèm cơm. Có thể mang một ít gia vị (nước mắm, gừng,…) để chế biến một số món gà phổ biến nếu muốn. Để ăn rau ngon hơn, có thể đem theo nước chấm như xì dầu, sốt mè rang,… Hiện nay cũng có bán các viên canh ăn liền khá tiện lợi, chỉ cần pha nước sôi là có ngay bát canh nóng.
• Uống thêm viên rau củ để bổ sung chất xơ.
• Đem theo men vi sinh để uống, giúp tiêu hoá tốt hơn. Hoặc có thể mua tại các hiệu thuốc ở Ladakh. Cá nhân mình thấy men vi sinh mua tại Leh có tác dụng hơn (chắc nó quen đồ ăn ở đây hơn).

Bạn cũng có thể tham khảo thêm một số điểm ăn uống sau ở Leh Market để bữa ăn phong phú hơn:

• Gesmo Restaurant: các món đồ Tây (pizza, steak gà, burger gà,…), các món gà (tandoori chicken – gà nướng lò, masala chicken – gà sốt cà chua,…)
• Neha Snack: các loại bánh mì aloo parathan, bánh mì naaan,…
• Thịt cừu nướng bán ở vỉa hè, góc đường Main Bazzar Road giao với đường Old Fort Road

Ngoài ra, các nhà hàng và tiệm ăn đều có thìa dĩa đầy đủ nên bạn không cần phải sợ ăn bốc mà mang theo cả thìa/đũa từ VN đâu nhé.

5, Di chuyển

Nên đặt vé Leh về Delhi có giờ bay buổi sáng.

Sân bay Leh là một trong những sân bay nguy hiểm nhất thế giới (theo CNN). Đường băng ở đây ngắn, sức gió mạnh vào buổi chiều. Các chuyến bay bị hạn chế, chỉ có thể cất và hạ cánh trước 14h chiều. 

Ngoài việc bay thẳng từ Leh, bạn chỉ có thể trở về Delhi theo 2 cách:

• Đi bằng đường bộ tới Srinagar (Kashmir) mất khoảng 10 tiếng (gần 450km) và từ đây bay về Delhi
• Đi bằng đường bộ về thẳng Delhi bằng Quốc lộ 3 (NH 3) mất khoảng 22 tiếng.

Có thể thấy cả 2 cách trên đều rất tốn thời gian và mệt mỏi. 

Vì những lí do trên, nếu chuyến bay bị huỷ thì khả năng cao là bạn phải ở lại thêm Ladakh 1-2 ngày.

Dịp 30/4 năm 2023, hãng bay Go First của Ấn Độ thông báo nộp đơn phá sản và huỷ chuyến bay 3 ngày liên tục 3-5/5. Vụ việc này đã khiến cho nhiều khách Việt phải chấp nhận đi đường bộ để về lại Ladakh. 

Do đó, bạn cần phải theo dõi tình trạng chuyến bay từ Leh về Delhi liên tục để xử lý kịp thời, tránh bị lỡ các lịch trình tiếp đó. Bạn cũng nên đặt vé về Delhi trong buổi sáng để nếu có bị hoãn/huỷ thì có thể kịp mua các chuyến còn lại trong ngày. 

6, Lịch trình

Các landtour tại Ladakh có một lịch trình tương đối giống nhau. Vì vậy, bạn cũng không cần phải tìm hiểu quá kĩ các điểm đến nếu đã đặt tour.

(Thực tế thì tụi mình không xem kĩ về các điểm đến trước chuyến đi Ladakh. Cá nhân mình muốn đón nhận thiên nhiên bằng một đầu óc trống rỗng nhất có thể, không hình dung, không đoán xét.)

Tuy nhiên, nếu thời gian của bạn eo hẹp và muốn bỏ một số điểm nhất định thì đây là gợi ý:

• Làng Turtuk: Từ Hunder-Diskit sẽ mất khoảng 3 tiếng để đi tới ngôi làng sát biên giới với Pakistan này. Nếu xem Ladakh là một hoang mạc thì ngôi làng này giống như một ốc đảo xanh tươi vậy. Tuy nhiên, ngoại trừ điều đó và điểm check-in biên giới 2 nước thì không có gì quá đặc sắc ở đây.
• Hồ Panggong: Điểm trừ lớn nhất là đường đi đến đây vô cùng xấu, mặt đường toàn đá dăm, đá cuội – nhiều đoạn còn không thể xem nó là đường. Từ Hunder-Diskit sẽ mất khoảng 5 tiếng để đến được Panggong. Ngoài ra thì đẹp xấu của hồ phụ thuộc nhiều vào bầu trời, nếu xui gặp hôm âm u thì lên ảnh sẽ không quá ấn tượng.

7, Chuẩn bị

Tổng kết lại những vấn đề ở trên, sau đây là danh sách những món đồ đặc thù của chuyến đi Ladakh mà bạn cần lưu ý chuẩn bị:

• Thực phẩm: đồ ăn liền, đồ hộp, đồ khô, gia vị (nếu muốn nấu nướng)
• Thuốc men: thuốc Acetazolamide, thuốc say xe, thuốc viêm mũi/họng (do lạnh), men vi sinh, viên uống rau củ
• Mỹ phẩm: kem chống nắng, kem chống nẻ